लेखन के माध्यम से पाठ्यपुस्तक के विचार का विस्तार
झा, मुरारी (2019) लेखन के माध्यम से पाठ्यपुस्तक के विचार का विस्तार अज़ीम प्रेमजी यूनिवर्सिटी लर्निंग कर्व (20). pp. 58-62.
|
Fulltext Document (From Issue -Text Books)
लेखन के माध्यम से पाठ्यपुस्तक के विचार का विस्तार.pdf Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial Share Alike. Download (789kB) |
Introduction
यह लेख दिल्ली के एक सरकारी स्कूल के उस अभिनव प्रयोग पर आधारित है, जहाँ विद्यार्थियों को पाठ्यपुस्तक के 'गुलाम' बनने के बजाय अपने विचारों को स्वतंत्र रूप से लिखने के लिए प्रोत्साहित किया गया। लेखक के अनुसार, पाठ्यक्रम का सन्दर्भीकरण एक बड़ी चुनौती है, जिसे बच्चों के दैनिक लेखन कार्य के माध्यम से हल किया जा सकता है। इस प्रक्रिया में विद्यार्थियों को किसी निर्धारित विषय के बिना प्रतिदिन एक पृष्ठ लिखने के लिए प्रेरित किया गया, जिससे वे ज्ञान के 'निष्क्रिय प्राप्तकर्ता' से 'सृजनकर्ता' में बदल गए। लेख में यह भी दर्शाया गया है कि कैसे सामाजिक विज्ञान के अध्यायों (जैसे लैंगिक रूढ़ियाँ) को बच्चों ने अपने व्यक्तिगत अनुभवों और परिवेश की घटनाओं से जोड़कर अधिक गहराई से समझा। अन्ततः, यह लेख पाठ्यपुस्तक को जानकारी का एकमात्र स्रोत मानने के बजाय उसे एक ऐसे आधार के रूप में देखने की वकालत करता है, जिसे शिक्षक अपनी मौलिकता से विस्तृत कर सकता है।
| Item Type: | Article |
|---|---|
| Discipline: | Textbooks - Education |
| Programme: | University Publications > Learning Curve |
| Title(English): | Extending the Idea of the Textbook through Writing |
| Creators(English): | Murari Jha |
| Publisher: | Azim Premji University |
| Journal or Publication Title(English): | Azim Premji University Learning Curve |
| Contributors: | Translator: Nalini Rawel ; Reviewer: Kamini Upadhyay |
| Related URLs: | |
| URI: | http://anuvadasampada.azimpremjiuniversity.edu.in/id/eprint/5627 |
![]() |
Edit Item |
Disclaimer
Translated from English to Hindi/Kannada by Translations Initiative, Azim Premji University. This academic resource is intended for non-commercial/academic/educational purposes only.
अनुवाद पहल, अज़ीम प्रेमजी विश्वविद्यालय द्वारा अँग्रेज़ी से हिन्दी में अनूदित। इस अकादमिक संसाधन का उपयोग केवल ग़ैर-व्यावसायिक, अकादमिक एवं शैक्षिक उद्देश्यों के लिए किया जा सकता है।
ಅಜೀಂ ಪ್ರೇಮ್ಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅನುವಾದ ಉಪಕ್ರಮದ ವತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ನಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
