वास्तविक दुनिया की प्रयोगशाला में जंगलों के बारे में पढ़ाना
डेविड, प्रीति (2026) वास्तविक दुनिया की प्रयोगशाला में जंगलों के बारे में पढ़ाना आई वंडर...रीडिस्कवरिंग स्कूल साइंस (15). pp. 56-70.
|
Fulltext Document (From i wonder...Rediscovering School Science April,2026)
वास्तविक दुनिया की प्रयोगशाला में जंगलों के बारे में पढ़ाना.pdf - Published Version Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial No Derivatives. Download (2MB) |
Introduction
इस लेख में लेखिका बताती हैं कि विज्ञान की किताबों में जब भारत के बड़े-बड़े वन्यजीव संरक्षण प्रोजेक्ट्स के बारे में पढ़ाया जाता है, तो अकसर उन जंगलों में रहने वाले लोगों की ज़िन्दगी पीछे छूट जाती है। प्रोजेक्ट टाइगर या चीता पुनर्वास जैसे अभियानों का मक़सद भले ही जानवरों को बचाना हो, लेकिन इनसे आसपास के ग्रामीण और आदिवासी समुदायों पर गहरा असर पड़ता है। लेखिका का मानना है कि ग्राउंड रिपोर्ट और गाँव-देहात की सच्ची कहानियों के ज़रिए बच्चे यह बेहतर समझ सकते हैं कि जंगलों को बचाना सिर्फ़ जानवरों की सुरक्षा नहीं, बल्कि वहाँ रहने वाले लोगों के हक़ और उनकी आजीविका से भी जुड़ा है। यह लेख शिक्षकों को बताता है कि किताबों से परे जाकर विद्यार्थियों को पर्यावरण और समाज के इस रिश्ते के बारे में कैसे जागरूक बनाया जाए। लेख के साथ एक कक्षा संसाधन भी है।
| Item Type: | Article |
|---|---|
| Discipline: | Science Education |
| Programme: | University Publications > i wonder... |
| Title(English): | Teaching About Forests in The Laboratory of The Real World |
| Creators(English): | Priti David |
| Publisher: | Azim Premji University |
| Journal or Publication Title(English): | i wonder... Rediscovering School Science |
| Contributors: | Translator: Priyesh Gupta; Reviewer: Uma Sudhir; Copy Editor: Atul Agarwal |
| Related URLs: | |
| URI: | http://anuvadasampada.azimpremjiuniversity.edu.in/id/eprint/5776 |
![]() |
Edit Item |
Disclaimer
Translated from English to Hindi/Kannada by Translations Initiative, Azim Premji University. This academic resource is intended for non-commercial/academic/educational purposes only.
अनुवाद पहल, अज़ीम प्रेमजी विश्वविद्यालय द्वारा अँग्रेज़ी से हिन्दी में अनूदित। इस अकादमिक संसाधन का उपयोग केवल ग़ैर-व्यावसायिक, अकादमिक एवं शैक्षिक उद्देश्यों के लिए किया जा सकता है।
ಅಜೀಂ ಪ್ರೇಮ್ಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅನುವಾದ ಉಪಕ್ರಮದ ವತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ನಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
